WinLinٌ

ميثاق محمدي‌زاده
نشريه عصر شبکه - ۱ مرداد ۱۳۸۶ شماره 52

اشاره :
در ستون پرسش و پاسخ شماره قبل در مورد بروزرساني لينوكس صحبت كرديم و گفتيم كه مي‌توان هسته، نرم‌افزارها و محيط‌هاي گرافيكي لينوكس را بروزرساني نمود يا بسته‌هاي جديد را روي آن‌ها نصب نمود و از پاك نمودن و نصب كردن‌هاي مكرر - به علت انتشار يك نسخه جديد - جلوگيري نمود. كلاً بروزرساني سيستم‌عامل كاري ساده، اما پرخطر و دردسر است. كما اين‌كه هيچ‌گاه در ويندوز نيز كاربران اقدام به بروزرساني نمي‌كنند و گزينه نصب را انتخاب مي‌كنند. سرعت پايين اتصال به اينترنت، يكي از دلايلي است كه كاربران ايراني را براي بروزرساني سيستم‌عامل محدود مي‌كند. در اين مقاله مي‌خواهيم فقط بروزرساني نرم‌افزاري لينوكس در چند توزيع مختلف را بررسي كنيم.

شکل 1

پيش از آن كه بگوييم چگونه مي‌توانيد نرم‌افزارهاي خود را در لينوكس‌هاي مختلف بروزرساني كنيد، كمي در مورد مخازن نرم‌افزاري توضيح دهيم.

هر توزيع لينوكس يك مخزن نرم‌افزاري‌ (Repository) خاص دارد كه به وسيله توسعه‌دهندگان آن توزيع لينوكس ايجاد شده است و شما بايد براي بروزرساني نرم‌افزارهاي لينوكس بدان مراجعه كنيد.

به زبان ساده‌تر، توسعه‌دهندگان لينوكس مي‌دانند كدام نسخه از فلان نرم‌افزار در توزيعي كه داريد استفاده مي‌كنيد، وجود دارد.

بنابراين اقدام به تهيه بسته‌هاي بروزرساني نسخه جديد نرم‌افزار مي‌كنند و آن را رويRepository قرار مي‌دهند. كافي است به اين Repository متصل شويد تا از جديدترين بسته‌هاي بروزرساني مطلع شده و آن‌ها را براي نصب انتخاب كنيد

ممكن است يك توزيع لينوكس، مانند اوبونتو، چندين مخزن نرم‌افزاري داشته باشد و توزيع ديگري فقط از يك مخزن استفاده كند.

شکل 2

نيازي نيست شما آدرس مخزن‌هاي نرم‌افزاري توزيع‌هاي لينوكس را بدانيد. هر توزيع يك ابزار بروزرساني دارد كه به صورت خودكار به مخزن نرم‌افزاري متصل مي‌شود و امكان اطلاع از جديدترين بسته‌ها و انتخاب آن‌ها براي نصب را فراهم مي‌كند.

بنابراين كافي است بدانيد با اين ابزار كار كنيد و آن را مديريت نماييد. اين نكته را به ياد داشته باشيد كه براي تمامي اين كارها نياز به اتصال به اينترنت داريد.

در شماره 49 همين مجله راه‌هاي مختلف بروزرساني نرم‌افزاري اوبونتو را گفتيم. اگر مي‌خواهيد مفصلاً از چگونگي انجام اين كار مطلع شويد به اين شماره مراجعه كنيد. اما خلاصه مطلب اين‌ بود كه هنگامي كه اوبونتو را نصب مي‌كنيد، در بخش System Tray پيغام Software Update نمايش داده مي‌شود كه با كليك روي آن، پنجره Update Manager گشوده مي‌شود و به شما مي‌گويد كدام بسته‌ها بايد روي سيستم نصب شوند.
 

شکل 3

مي‌توانيد بسته‌هاي مورد نظر را با زدن تيك انتخاب و روي دكمه Install Update كليك كنيد (شكل 1). در مرحله بعد حساب كاربري و رمزعبور ريشه از شما سؤال مي‌شود و پس از وارد كردن آن، عمليات بروزرساني آغاز مي‌شود.

هرگاه خواستيد نرم‌افزارهاي اوبونتو را بروز كنيد، مي‌توانيد ابزار Update Manager را از بخش System منوي اصلي دسكتاپ اجرا كنيد.

اوبونتو به طور اختصاصي يك ابزار به نام Synaptic براي بروزرساني يك نسخه از اوبونتو به نسخه ديگري از نظر نرم‌افزاري و تغيير مخزن دارد. مي‌توانيد در اوبونتو از يك نسخه استفاده كنيد.

شکل 4

اما مخزن نرم‌افزاري شما آخرين مخزن اين توزيع باشد. براي مثال، از اوبونتو 10/6 روي كامپيوتر نصب باشد، اما از مخزن 04/7 استفاده كنيد.

در اين صورت، ديگر نيازي به تغيير نسخه لينوكس نداريد. اين ابزار براي نسخه‌هاي قديمي استفاده مي شود. اگر از جديدترين نسخه اوبونتو استفاده مي‌كنيد، نيازي به اين ابزار نداريد.

براي ادامه كار فرض مي‌كنيم داريد از نسخه Hoary hedgehog (نسخه 04/5) استفاده مي‌كنيم.

شکل 5

از مسير System>Administration>Synaptic اين برنامه را اجرا كنيد. از منوي Settings گزينه Repositiries را انتخاب كنيد تا فهرست مخازني كه مي‌توانيد از آن‌ها استفاده كنيد را مشاهده نماييد ( شكل 2) اكنون مي‌توانيد هر يك از اين مخازن را به مخزن نسخه 04/‌7 كه جديدترين نسخه است تبديل نماييد.

به ترتيب آن‌ها را انتخاب و كليد Edit را بزنيد تا وارد پنجره مربوطه شويد. اكنون از بخش Distribution مي‌توانيد نام مخزن را به Feisty تغيير دهيد.

اين عمليات را براي تمام مخزن فهرست Synaptic تكرار كنيد تا مخزن‌هاي نرم‌افزاري شما كاملاً بروز شوند و در هر بار اتصال به آن‌ها از طريق ابزار Update Manager، از جديدترين مخازن استفاده نماييد. اگر با پيغامي مبني بر Reload كردن مخزن مواجه شديد، كليد Yes را بزنيد. 

در اين توزيع دو روش براي بروزرساني نرم‌افزارها داريد:

شکل 6

روش اول، استفاده از ابزار YaST2 و اجراي آن از مسير YaST2 > Software > YaST Online Update است. روش دوم، استفاده از SUSE Watcher در System Tray كليك نماييد.

هنگامي كه روي SUSE Watcher كليك مي‌كنيد، پنجره‌اي همانند شكل 4 ظاهر مي‌شود كه بايد Yes را بزنيد.

در پنجره تنظيمات SUSE Watcher (شكل 5) مي‌توانيد تيك Automatically Check for updates را بزنيد تا به صورت خودكار در هر بار اتصال به اينترنت عمليات بروزرساني انجام شود.

شکل 7

با زدن تيك Start Automatically هر در بار بالا آمدن لينوكس اين برنامه نيز اجرا مي شود.

براي بررسي وجود بسته‌هاي بروزرساني گزينه ‌Check for updates و براي بروزرساني گزينه Start online update را انتخاب كنيد.

انتخاب گزينه دوم شما را وارد مرحله‌اي مي‌كند كه اگر از برنامه YaST2 گزينه YaST Online Update را انتخاب مي‌كرديد.

بنابراين از اين مرحله به بعد مراحل كار يكسان خواهد بود. همان‌طور كه در شكل 6 مي‌بينيد، بايد رمزعبور حساب ريشه را بزنيد.

در اين مرحله گزينه Manually Select Patches را تيك بزنيد و Next كنيد (شكل 7).

شکل 8

اكنون مي‌توانيد بسته‌هاي بروزرساني بخش‌هاي مختلف را انتخاب كنيد و بسته‌هاي مورد نظرتان را تيك بزنيد (شكل 8). در انتها كليد Accept را كليك كنيد.

Package Updater ابزار بروزرساني اين توزيع است. از بخش System مي‌توانيد اين ابزار را اجرا كنيد يا روي پيغامSecurity Updates Available در System Tray كليك كنيد (شكل 9).

وقتي روي كليد Apply Updates كليك مي‌كنيد، از شما رمزعبور ريشه سؤال مي‌شود كه بايد آن را وارد كنيد.

سپس Package Updater به سرور فدوراكور متصل مي‌شود و شروع به دريافت اطلاعات مورد نياز خود مي‌كند.

پس از اتمام اين مرحله، فهرست بسته‌هاي بروزرساني نمايش داده مي‌شوند. بسته‌هاي بروزرساني را مرور كنيد و با زدن تيك آن‌ها را انتخاب نماييد. در نهايت روي كليد Apply updates كليك كنيد.

ممكن است در اين مرحله و پس از زدن دكمه Apply Update با پيغام Dependencies added مواجه شويد(شكل 11).

شکل 9

اين پيغام هنگامي صادر مي شود كه يك بسته را انتخاب كرده باشيد كه خود به چندين بسته ديگر وابسته است. براي نصب اين بسته ناگريزيد روي كليد Continue كليك كنيد.

بروزرساني و نصب بسته‌هاي جديد ممكن است چند دقيقه‌ طول بكشد. در نهايت همان طور كه در شكل 12 مي‌بينيد، با پيغام Reboot recommended مواجه مي‌شويد.

تمامي مراحل بروزرساني نرم‌افزاري فدوراكور همين چند كار ساده بودند. هر زمان خواستيد اين عمليات را انجام دهيد، كافي است ابزار Package Updater را اجرا كنيد و مراحل فوق را انجام دهيد.

شکل 10

توزيع Mandriva نيز همانند اوبونتو و فدوراكور ابزارهاي گرافيكي براي بروزرساني نرم‌افزارها دارد كه مراحل كار با آن‌ همانند بالا است. اما يكي ديگر از روش‌هاي بروزرساني نرم‌افزارهاي لينوكس، استفاده از خط فرمان و ابزارهاي متني است.

گاهي، ابزارهاي متني بسيار ساده‌تر از ابزارهاي گرافيكي هستند و راحت‌تر مي‌توان با آن‌ها كار كرد. در ادامه مي‌خواهيم يك ابزار متني را در مندريوا بررسي كنيم.

Urpmi ابزار متني براي مديريت بسته‌هاي نرم‌افزاري در مندريوا است. با اين ابزار مي‌توان يك بسته را نصب، حذف، بروزرساني و تغيير داد.

اين ابزار مي‌تواند از راه دور يا تجيهزات مديا (مانند هاردديسك، ديسك نوري و ...) عمليات‌هاي خود را انجام دهد. Urpmi مبتني بر بسته‌هاي نرم‌افزاري RPM است. برخي از آرگومان‌هاي اين دستور به صورت زير هستند:

شکل 11

‌urpmi package name: نصب بسته‌

urpmd package name: حذف بسته‌

urpmq package name: بررسي وضعيت بسته‌

urpmf file: يافتن يك بسته براساس فايل‌

urpmi.update -a: بروزرساني بسته براساس فهرست‌

urpmi --auto-select: بروزرساني سيستم‌

:urpmi --update kernel: بروزرساني هسته‌

همان‌طور كه مي‌بينيد، مي‌توان با يك دستور كارهايي را صورت داد كه با ابزارهاي گرافيكي بايد چندين مرحله را طي كنيد.

براي استفاده از اين دستورها بايد در حساب ريشه و به اينترنت متصل باشيد. با Urmpi مي‌توان فقط يك بسته يا نرم‌افزار را بروزرساني كرد تا يك فهرست از بسته‌هاي نرم‌افزاري يا كل سيستم.

شکل 12

همان‌طور كه مي‌بينيد، كار بروزرساني نرم‌افزارها و بسته‌هاي امنيتي در لينوكس آسان است و نيازي به تنظيمات پيشرفته يا انجام دادن كارهاي طاقت‌فرسا ندارد.

اما در عمل ممكن است با مشكلات و خطاهايي مواجه شويد كه شما را از بروزرساني منصرف كند.

پس اين سؤال مطرح مي‌شود كه: بروزرساني را انجام دهيم يا خير؟ اگر اينترنت پر سرعت داريد، اگر به استفاده از تازه‌ترين نسخه‌هاي هر نرم‌افزار علاقه داريد، اگر به بروز بودن سيستم علاقمنديد، اگر دلتان به حال هاردديسكتان و فرمت‌هاي پي‌درپي آن مي‌سوزد، اگر نمي‌خواهيد سالي دو بار يك نسخه از لينوكس را پاك و نسخه بروزرتري نصب كنيد، به سراغ بروزرساني برويد.